Słowniczek pojęć

Stworzyłam tę stro­nę, by wy­ja­śnić tu­taj pew­ne po­ję­cia, któ­re mo­gą być nie­zro­zu­mia­łe dla osób nie­zwią­za­nych na co dzień z ter­mi­no­lo­gią historyczno-sztuczną.

A

Atelier

Atrium

B

Bazylika – ko­ściół o ukła­dzie wie­lo­na­wo­wym, w któ­rym na­wa głów­na jest wyż­sza od naw bocz­nych, przy­kry­tych da­cha­mi pul­pi­to­wy­mi. Układ ten wy­wo­dzi się z ba­zy­lik są­do­wych Starożytnego Rzymu.

C

 

D

Deesis – przed­sta­wie­nie Chrystusa ja­ko Sędzi (Pantokrator) na tro­nie w obec­no­ści Matki Boskiej i Jana Chrzciciela (przy­kład: Hagia Sophia – mo­zai­ka z XIII w.)

Drzewo Jessego – mo­tyw iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wia­ją­cy drze­wo ge­ne­alo­gicz­ne Chrystusa, któ­re­go ko­rze­niem jest Jesse, oj­ciec kró­la Dawida (przy­kład: ko­ściół Santa María del Castillo w Olivenzie)

E

F

Fryty szkla­ne

G

H

Hala

Hodegetria

Hurdycja

I

Ikonostas

J

K

Klauzura

Krenelaż ina­czej blan­ki. Element obron­ny zwień­cza­ją­cy wie­że, basz­ty oraz mu­ry obron­ne śre­dnio­wiecz­nych miast oraz wa­row­ni tzw. zę­ba­mi. W cza­sie ob­lę­że­nia, mię­dzy owy­mi zę­ba­mi sta­cjo­no­wa­li łucz­ni­cy.

L

Ł

M

Machikuły

Majolika

Marina

N

Narteks

Nawa bocz­na

Nawa głów­na

Nodus – zgru­bio­na część na trzo­nie kie­li­cha, na­czyń li­tur­gicz­nych itp. Może być zdo­bio­na np. gu­za­mi (przy­kład: kie­lich z Pizy, XIV w.).

Nokturn

O

Oranci – w iko­no­gra­fii chrze­ści­jań­skiej oso­by z unie­sio­ny­mi w gó­rę rę­ka­mi w ge­ście mo­dli­twy. Motyw ten prze­ja­wiał się głów­nie w sztu­ce wcze­sno­chrze­ści­jań­skiej i bi­zan­tyń­skiej.

P

Perizonium

Polichromia

Prezbiterium – część ko­ścio­ła, w któ­rym spra­wo­wa­na jest li­tur­gia. Mieści się tam oł­tarz głów­ny, am­bo­na oraz ta­ber­na­ku­lum. Świątynie za­kon­ne w tej czę­ści ma­ją tak­że stal­le (sie­dze­nia) prze­zna­czo­ne dla za­kon­ni­ków. Do II so­bo­ru wa­ty­kań­skie­go pre­zbi­te­ria sta­no­wi­ły wschod­nią część świą­ty­ni.

R

S

Sangwina

Soboty

Strzelnica

Studium

Szkło pra­so­wa­ne

Sztafaż

T

Tempera – tech­ni­ka ma­lar­ska o spo­iwie or­ga­nicz­nym. Farby te roz­pusz­cza­ne są z wo­dą. Jedna z naj­star­szych tech­nik ma­lar­skich, zna­na od sta­ro­żyt­no­ści i bę­dą­ca wio­dą­cą do epo­ki re­ne­san­su. Zwłaszcza po­pu­lar­na w okre­sie śre­dnio­wie­cza. Przykładem dzie­ła w tech­ni­ce tem­pe­ro­wej jest ob­raz Narodziny Wenus Sandro Botticellego.

U

W

Y

Z